Dejan Grba
THRILLER

Bogdan Vojnović works in the restricted areas of ruined industrial compounds, and Glassworks is a new series of digital images produced during his visit to the public company Glass Industry in Pančevo, Serbia. It is methodologically close to the British video artists Jane and Louise Wilson, and conceptually to the photo-essay An American Index of the Hidden and Unfamiliar(2007) by the American artist Taryn Simon.1 Just like the study of obscure and inaccessible sites in An American Index... disqualifies the superficial American identity broadcasted by the media and popular culture,2 Glassworks deconstructs the mental filtering that contemporary Serbs apply mostly for the sake of survival, while the foreign visitors to Serbia use it for good times’ sake.

Vojnović establishes a curious blend of documentary sublimation and pseudo- sublime aesthetization of banal landscape, stylistically similar to the Düsseldorf School of photography. The sublimation of banal landscape is achieved by the choice of locale, by framing, and by merging multiple shots into large-scale compositions. The pseudo-sublime aesthetization is accomplished by enhancing the details and by manipulating lumino-chromatic values of the image. The sublime landscape is crystallized through focused observation and intense contemplation of nature. The pseudo-sublime landscape forces us to face the nature of reality, with its limited set of options.

Unlike the digital artists who obliterate their scenery, such as Anthony Aziz and Sammy Cucher (Dystopia, 1994-1995) or Alexander Apóstol (Residente Pulido, 2001), Bogdan Vojnović accentuates the visual complexity of disorder in devastated landscape. A devastated landscape may suggest loss, as in Polanski’s The Pianist (2002), or possibilities, as in Tarkovsky’s Stalker (1979), or both, as in classical thriller. Vojnović’s ‘post-industrial’ thriller Glassworks transforms the ex-Yugoslav landscape into a kind of S/M Arcadia. True to the idea of Caspar David Friedrich that the artist should depict not only what he sees before him, but also what he sees within him,3 Bogdan Vojnović adds that which is non-existent to the imagery of that which ceased to exist, and the viewer of his landscapes becomes Rückenfigur in Magritte’s La reproduction interdite (1937).
---

Bogdan Vojnović realizuje svoje projekte snimanjem lokacija sa ograničenim pravom pristupa u zapuštenim industrijskim kompleksima i njegova nova serija digitalnih fotografija, pod nazivom Staklara, je nastala u pančevačkom društvenom preduzeću Industrija stakla. Ova metodologija je bliska opusu britanskih video umetnica Džejn i Luiz Vilson, a koncepcija fotografskom eseju Američki indeks skrivenog i nepoznatog (2007) američke umetnice Terin Sajmon.1 Slično kao što studija opskurnih i teško dostupnih institucija u Američkom indeksu... diskvalifikuje površnu sliku Amerike koju posreduju masovni mediji i popularna kultura,2 Staklara dekonstruiše mentalno filtriranje koje stanovništvo savremene Srbije koristi uglavnom radi opstanka, a njeni posetioci radi dobrog provoda.

Vojnović uspostavlja osoben spoj dokumentarističke sublimacije i pseudo-sublimne estetizacije banalnog pejzaža, po ugledu na dizeldorfsku školu fotografije. Sublimaciju banalnog pejzaža izvodi pažljivim izborom motiva, kadriranjem i stapanjem snimaka u velikoformatne kompozicije. Pseudo-sublimnu estetizaciju postiže naglašavanjem ili uklanjanjem detalja i manipulacijom valersko-hromatskih vrednosti slike. Sublimni pejzaž je kristalizovan slojevitom kontemplacijom prirode i fokusiranom opservacijom motiva koji postaje scenografija namenjena obnavljanju sopstva. Pseudo-sublimni nas suočava sa stvarnošću, ističući njenu uvek svedenu ponudu raspoloživih opcija.

Za razliku od digitalnih umetnika koji pustoše prizor, kao što su Entoni Aziz i Semi Kuher (Distopija, 1994-1995) ili Aleksander Apostol (Polirane zgrade, 2001), Bogdan Vojnović insistira na likovnom usložnjavanju nereda u opustošenim pejzažima. Pustošni pejzaž sugeriše gubitak, na primer kod Polanskog (Pijanista, 2002) ili mogućnosti, na primer kod Tarkovskog (Stalker, 1979), ali i njihovu kombinaciju, na primer u klasičnom trileru. Vojnovićev ’postindustrijski’ triler Staklara pretvara eks- jugoslovenski pejzaž u svojevrsnu S/M pastoralu.

Dosledno ideji Kaspara Davida Fridriha da umetnik prikazuje ne samo ono što ga okružuje, nego i ono što vidi u sebi,3 Bogdan Vojnović dodaje ono što ne postoji likovnim predstavama onoga čega više nema, a posmatrač njegovih pejzaža postaje Rückenfigur iz Magritove slike Kopiranje zabranjeno (1937).

1 Dworkin, Ronald / Christina Kukielski / Salman Rushdie. Taryn Simon: An American Index of the Hidden and Unfamiliar. Götingen: Steidl, 2007.
2 Grba, Dejan. „An American Index of the Hidden and Unfamiliar.“ Politika (Kultura - Umetnost - Nauka), July 12, 2008.
3 Börsch-Supan, Helmut. Caspar David Friedrich. New York: George Braziller, 1974. p. 7.